Roboty przejmują hale. Co czeka pracowników w Niemczech i w Polsce

W logistyce nie toczy się już debata o tym, czy automatyzacja nastąpi, lecz jak szybko i jak daleko się posunie. Z odpowiedzi menedżerów i właścicieli firm logistycznych wynika jednoznacznie: scenariusz magazynów niemal całkowicie pozbawionych ludzi przestał być futurystyczną wizją, a stał się realną opcją planowaną w horyzoncie jednej dekady.

Takie wnioski płyną z raportu firmy Navigal, producenta systemów zarządzania magazynem (WMS), przygotowanego na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród decydentów polskiego e-commerce i logistyki.

Pięć lat na roboty. Taki jest plan

Najważniejsza informacja z raportu jest prosta i niepokojąca: 39 proc. badanych firm daje sobie maksymalnie pięć lat na wdrożenie autonomicznych pojazdów i robotów w magazynach. Kolejne 25 proc. wskazuje perspektywę do 10 lat, a 22 proc. — od 10 do 15 lat. Tylko 8 proc. respondentów deklaruje, że nie planuje takich inwestycji w ogóle.

To nie są opinie technologicznych entuzjastów, lecz ludzi zarządzających realnymi operacjami logistycznymi. Automatyzacja przestała być eksperymentem — stała się elementem strategii przetrwania na rynku.

Człowiek: potrzebny czy zbędny?

Pytanie o przyszłość człowieka w magazynie podzieliło respondentów niemal idealnie na pół. 51 proc. badanych uważa, że w perspektywie lat magazyny mogą funkcjonować bez stałej obecności ludzi, podczas gdy 49 proc. twierdzi, że udział człowieka pozostanie kluczowy.

Różnica dotyczy głównie czasu, a nie samego kierunku zmian. Najczęściej wskazywany moment „wyjścia ostatniego człowieka z magazynu” to kolejne 10 lat. To oznacza, że znaczna część obecnych pracowników logistycznych może jeszcze w trakcie swojej kariery zawodowej zobaczyć magazyny działające w trybie niemal w pełni autonomicznym.

Co dokładnie przejmują roboty

Respondenci raportu nie mówią o humanoidalnych maszynach zastępujących ludzi „w całości”. Chodzi o przejęcie konkretnych procesów, które dziś wciąż wykonują ludzie:

• transport wewnętrzny i kompletację,

• sortowanie i pakowanie,

• układanie palet,

• kontrolę przepływu towarów.

Kluczowe jest to, że te procesy nie są już automatyzowane pojedynczymi maszynami, lecz zarządzane centralnie przez software.

Trzy filary nowej logistyki

Respondenci wskazali trzy technologie, które ich zdaniem będą fundamentem magazynów przyszłości:

1. Digital Twins (Cyfrowe Bliźniaki)
Cyfrowe kopie magazynów pozwalające testować zmiany w układzie, trasach robotów i scenariuszach kryzysowych bez zatrzymywania realnych operacji.

2. Systemy zarządzania flotą robotów
To one stają się „centrum dowodzenia” magazynu. Już 53 proc. badanych uważa, że takie systemy będą kluczowym narzędziem firm logistycznych, jeśli chcą pozostać konkurencyjne.

3. Predykcyjna analityka popytu
Algorytmy nie tylko reagują na zamówienia, ale zaczynają je przewidywać. Logistyka przestaje być reaktywna — staje się wyprzedzająca.

Algorytmy przejmują decyzje

To moment, w którym automatyzacja przestaje dotyczyć wyłącznie pracy fizycznej. Część respondentów wprost przyznaje, że najbardziej niepokojące nie są roboty, lecz algorytmy decyzyjne.

Ponad 22 proc. badanych spodziewa się scenariusza, w którym algorytmy będą miały dominujący wpływ na decyzje biznesowe. Kolejne 28 proc. uważa, że sztuczna inteligencja wniknie głęboko w mechanizmy przewidywania zachowań konsumentów — do tego stopnia, że dostawy będą planowane zanim klient uświadomi sobie potrzebę zakupu.

To nie jest abstrakcja. Podobne modele funkcjonują od lat w handlu detalicznym i e-commerce.

Strach, który łączy wszystkich: „cyfrowa pandemia”

Jedno zagrożenie połączyło niemal wszystkich ankietowanych: ryzyko globalnej awarii systemów cyfrowych.

• 42 proc. respondentów obawia się „cyfrowej pandemii”, czyli masowego ataku lub awarii systemów sterowanych przez AI.

• 50 proc. wskazuje globalną awarię GPS i systemów nawigacyjnych jako realne zagrożenie dla transportu i logistyki.

W przeciwieństwie do wojen czy katastrof naturalnych, ten scenariusz uznawany jest za bardziej prawdopodobny i potencjalnie bardziej paraliżujący dla gospodarki.

Co to oznacza dla pracowników

Z raportu wyłania się obraz rynku pracy, który nie znika, ale kurczy się i selekcjonuje. Znikają stanowiska wykonawcze. Zostają:

• operatorzy systemów,

• technicy utrzymania ruchu,

• specjaliści ds. bezpieczeństwa,

• analitycy i nadzorcy procesów.

Problem polega na tym, że tych miejsc będzie znacznie mniej niż obecnych stanowisk magazynowych. Automatyzacja nie tworzy masowych alternatyw — tworzy wąskie gardła kompetencyjne.

Ten raport nie opisuje odległej przyszłości. Opisuje plany wdrożeniowe, które już są na biurkach zarządów. Dla branży logistyki pytanie nie brzmi „czy magazyny będą bez ludzi”, lecz „ilu ludzi będzie potrzebnych i na jakich warunkach”.

A to zasadnicza różnica — również dla pracowników, którzy dziś jeszcze stoją przy regałach, a jutro mogą zostać zastąpieni przez flotę maszyn sterowanych jednym algorytmem.

Oś Niemcy–Polska przyspiesza automatyzację

Automatyzacja logistyki w Europie nie przebiega już równolegle w poszczególnych krajach. Coraz częściej tworzy wspólny niemiecko-polski system, w którym produkcja, magazynowanie i dystrybucja są projektowane jako jeden organizm. To właśnie na tej osi najszybciej widać, jak roboty i algorytmy wypierają ludzi z kolejnych obszarów pracy — i gdzie granica tej zmiany może faktycznie przebiegać.

Niemcy: robotyzacja jako warunek utrzymania przemysłu

W Niemczech automatyzacja nie jest już innowacją, lecz koniecznością demograficzną i kosztową. Starzejące się społeczeństwo, chroniczne braki kadrowe i presja na utrzymanie produkcji sprawiają, że firmy nie pytają „czy”, ale „jak szybko”.

Najdalej poszły tu centra logistyczne i przemysł motoryzacyjny. Amazon w swoich niemieckich magazynach od lat rozwija systemy autonomicznego transportu, sortowania i kompletacji, testując rozwiązania, w których człowiek pełni już głównie rolę nadzorczą. DHL otwarcie mówi o magazynach przyszłości jako środowisku sterowanym centralnie przez software, z minimalną liczbą pracowników fizycznych.

Podobny proces zachodzi w przemyśle. Fabryki BMW są dziś w dużej mierze zrobotyzowane, a kolejne inwestycje koncentrują się nie na zastępowaniu ludzi „maszynami”, lecz na eliminowaniu ręcznych, powtarzalnych operacji.

Polska: przyspieszony kurs do tej samej mety

W Polsce tempo jest inne, ale kierunek identyczny. Centra logistyczne powstające wzdłuż autostrad i przy zachodniej granicy coraz częściej projektowane są od razu pod roboty, a nie adaptowane później. Dla międzynarodowych firm Polska stała się naturalnym zapleczem operacyjnym dla Niemiec — z nową infrastrukturą, rosnącymi płacami i coraz wyższymi wymaganiami jakościowymi.

To powoduje, że automatyzacja w Polsce nie jest etapem „na przyszłość”, lecz warunkiem utrzymania kontraktów. Magazyn, który nie wdraża robotów i systemów predykcyjnych, przegrywa nie kosztowo, lecz operacyjnie: czasem realizacji, skalowalnością i odpornością na braki kadrowe.

Konkret: zawody zagrożone w pierwszej kolejności

Na podstawie deklaracji firm logistycznych i przemysłowych można dziś wskazać stanowiska, które znikną lub zostaną zredukowane najszybciej — zarówno w Niemczech, jak i w Polsce:

Najwyższe ryzyko (0–5 lat):

• magazynier kompletujący zamówienia,

• operator ręcznego pakowania,

• pracownik sortowni,

• operator wózka widłowego w ruchu wewnętrznym,

• pracownik taśmy o stałym cyklu.

Wysokie ryzyko (5–10 lat):

• kontroler jakości oparty na checklistach,

• planista zmian magazynowych,

• dyspozytor transportu lokalnego,

• pracownicy biurowi od prostych raportów logistycznych.

W tych obszarach roboty i algorytmy są już tańsze, szybsze i mniej zawodne niż człowiek.

Ostatnie bastiony ludzi

Nie wszystkie stanowiska są jednak do zautomatyzowania. Zarówno w Niemczech, jak i w Polsce wyraźnie widać, gdzie technologia się zatrzymuje — przynajmniej na razie.

Najtrwalsze role:

• technicy utrzymania ruchu,

• integratorzy systemów (IT + automatyka),

• specjaliści ds. bezpieczeństwa i zgodności,

• kierownicy zmian i menedżerowie operacyjni,

• audytorzy procesów i jakości,

• zespoły reagowania kryzysowego.

To stanowiska, które wymagają decyzji w sytuacjach nieprzewidywalnych, odpowiedzialności prawnej oraz zdolności reagowania na awarie całego systemu, a nie jednego procesu.

Kluczowa różnica: tych miejsc będzie mniej, ale będą lepiej płatne i trudniej dostępne.

Wspólne ryzyko Niemiec i Polski: awaria systemu

Co istotne, zarówno niemieckie, jak i polskie firmy logistyczne wskazują to samo zagrożenie: uzależnienie od infrastruktury cyfrowej. Globalna awaria GPS, sieci lub systemów sterujących może sparaliżować cały łańcuch dostaw — od fabryki po sklep.

To właśnie dlatego obok robotyzacji rośnie znaczenie:

• systemów awaryjnych,

• lokalnych trybów pracy,

• zespołów zdolnych do „ręcznego przejęcia sterów”.

Paradoksalnie więc, im bardziej magazyn staje się autonomiczny, tym cenniejszy staje się człowiek zdolny go uruchomić po awarii.